De tweede expositie (BanketjeDesign, titel: ‘Souvenirs et Pipes de la Terre’) in de 3de zaal had iets meer diepgang, met onwerkelijke uitgangspunten, mooie tekeningen, maar miste intimiteit door een ontoegankelijke en onprofessionele presentatie.
De caleidoscopische animatie was ronduit voorspelbaar.

Mijn favoriete tekening van deze expositie, van BanketjeDesign.

In de foyer (Vera Harmsen & Jenna Kool, titel: ‘cultuur als bodem’) hingen aan de ene muur de collages voor de schetsen van een op dit moment alreeds verouderde thema-agenda, leuk, maar ertegenover hingen enkele inkttekeningen en ‘water colors’ met een eigen taal en een eerlijk statement. Jenna Kool heeft een goed verhaal met humor en perspectief.

Pictura: ‘doen!’, als je in Dordt bent!

Wico Vos
23 februari 2012.

http://www.rerotterdam.com/

Tegelijkertijd met twee andere kunstpresentaties in Rotterdam (RAW Art Fare en de Kunstbeurs Art Rotterdam ), vond in een flatgebouw aan de Maas de ‘RE: Rotterdam’ kunstpresentatie plaats.

De intreeheffing voor ‘RE: Rotterdam’ bestond uit de verplichting je jas op te hangen in de garderobe. Dat kostte € 1,-, dus voor de prijs hoef je het niet te laten.

Daarna werd ik losgelaten in een leegstaand kantoorgebouw, waarvan vier verdiepingen door kunstenaars waren ingericht en waarvan een andere verdieping was ingericht als restaurant (de 6^e etage).

Meteen bij binnenkomst op de begane grond bleek de expositie zeer divers werk te bevatten, van allerlei kunstenaars, mannen, vrouwen, nationaal, internationaal, jonger en ouder, beginnend en gerespecteerd.
Het zou een zeer afwisselende expositie worden. Er was ondertussen ook sprake van een prijsvraag, waarbij door de tentoonstelling heen allerlei genomineerden de revue zouden passeren.

De begane grond was helemaal open. Plafondplaten waren verwijderd, geen vloerbedekking, maar wel de gebruikssporen van een kantoor. Een van de exposerende kunstenaars had echter de ruimte weer opgedeeld met een papieren wand, met daarin een gat waar je nog precies met je rolstoel onderdoor paste. Die opdeling van de ruimte vond ik jammer en het kunstwerk, dat er de oorzaak van was, vond ik onbegrijpelijk slecht. Verder een geweldig werk met geluidseffecten en interessante dingen met textiel en performance. Ik kreeg een goed gevoel over deze expositie, terwijl ik in het trappenhuis even verderop naar de volgende verdieping klom.

Op de volgende verdiepingen waren de kantoorruimten opgedeeld in de bekende ‘kantoortjes met centrale gang’, die allemaal waren ingericht door individuele kunstenaars, die hun werk exposeerden en te koop aanboden onder de vlag van de exposerende galeries. Bij veel kunstwerken hingen de prijzen ernaast, wat wel leuk was, want dat zie je in een museum nooit. Ook waren in heel veel kamers de kunstenaars zelf aanwezig, wat je in een museum ook niet vaak zal meemaken.

De kunstwerken waren in de meeste gevallen ‘vers’. Ook weer een groot verschil met een museum, waar over het algemeen de kunstwerken van ‘gevestigde kunstenaars’ worden tentoongesteld.

Niet alle kunstenaars zijn geweldenaars of Picasso’s, maar er zijn er best een paar de moeite waard. Dat was duidelijk te zien op deze expositie en de jury voor de prijsvraag had het juiste werk genomineerd.

Wat ook duidelijk te zien was, waren de intieme beelden van de zoekende stappen van de individuele kunstenaars zelf, op weg naar een eigen identiteit en hun ongetwijfeld welverdiende plek ergens op de ladder van de eeuwige roem.
Er exposeerden ook kunstenaars, die die status al hadden bereikt of in elk geval in staat waren van het maken van hun kunstwerken te leven, deels.

Ik vond het tentoongestelde werk behoorlijk figuratief, met veel gebruik van foto’s (en PhotoShop natuurlijk, en dan het resultaat printen op doek bij de HEMA en er dan nog even wat mee doen: borduren, wit wassen, uithalen, stuksnijden en weer opplakken.)
Maar gelukkig zag ik ook veel goeie schilderijen en super goeie tekeningen en soms erg interessant materiaal gebruik, met de bijbehorende mysteriën. Ik zag ook een video game met controllers en geweldige collage effecten, spelen met licht en projectie, een vreemde klok en schalen gemaakt van ringen van klei.

De expositie was zeer gevarieerd en de indrukken wisselden elkaar zeer snel af en gelukkig was daar steeds ook de Maas, het uitzicht op Rotterdam, dat bij elke nieuwe hogere verdieping met nieuwe kunstenaars en nieuwe kunstwerken een groter perspectief kreeg.

Tussendoor toch maar even wat weggespoeld op de hoogste toegankelijke zesde verdieping, voordat ik de laatste belevenissen in de verbeelding tot mij ging nemen.

Voor mij eindigde de tentoonstelling bij het werk van mijn vriend P. op de vijfde etage, maar ik had er ook mee kunnen beginnen als ik beneden bij binnenkomst meteen de lift had genomen.

Met de jas aan, terug in de vrieskou, stormde het onder mijn bontmuts.
Deze tentoonstelling deed mij meer dan elke individuele kunstenaar mij kon beloven en gaat mij nog dagen bezighouden.

Wico Vos

13 februari 2012.

Uw en mijn antwoorden worden dan vaak gerelateerd aan bestaande domeinen, binnen wat wij, in onze tijd, ‘de kunsten’ noemen, zoals: beeldende kunst, muziek, theater, dans, poëzie, design, film en andere media.

Een essentieel en overkoepelend deel van uw antwoord behoort echter tot de wereld van de filosofie en wordt ‘esthetica’ genoemd.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Esthetica

De filosofen vragen zich sinds mensenheugenis af wat de werkelijkheid en waarheid achter de schoonheid inhouden en welke speciale rol daarbij is weggelegd voor de kunsten. Dit doen zij op haast wiskundige wijze, door onderzoekingen te doen naar het menselijk denken, gesprekken met elkaar te voeren en resultaten en conclusies aan elkaar te meten en tegen elkaar af te zetten.

U allen kent vast ook het effect op uw gemoed van een kunstwerk, uit welk domein dan ook, dat u mooi vindt (of juist uitgesproken lelijk). Waar dat soms vandaan komt is iedereen een raadsel, maar daarmee is wel bewezen, dat kunst invloed heeft op de emotionele beleving en rationele kijk van de mens op zijn of haar leven. De meeste mensen noemen dat ‘smaak’ zonder dat ze precies kunnen omschrijven wat er mee bedoelt wordt, ‘Het is een gevoel.’.

Precies daarom werden kunst en de daarmee samenhangende esthetica in de loop van de eeuwen een zeer belangrijk onderdeel van wetenschappelijk onderzoek binnen de filosofie, tot op de dag van vandaag. Kunst heeft invloed op de dagelijkse emoties en manier van denken van de mens.

U moet maar eens opletten hoe vaak een toffe speelfilm of een goed boek de wetten en regels van een Griekse tragedie volgen, een resultaat, tegenwoordig een product, van uitstekend denkwerk uit de prehistorie van de filosofie en esthetica, dat nog steeds iedereen ter wereld een warm gevoel geeft en alles in uw ziel en zaligheid aan het wankelen krijgt. Onze directe doctrine van normen en waarden hangt er zelfs mee samen!

Het zegt ook iets heel belangrijks over de relatie, die u als mens onderhoud met de beleving van schoonheid (vaak omschreven als ‘smaak’) en de dagelijkse invloeden, die door onze maatschappij bij u naar binnen worden gepompt: wat u mooi vindt is gemanipuleerd! U DENKT dat u het mooi vindt!

Kunst kan voor iedereen een opening worden naar een andere benadering van het leven, een reddingssloep uit uw eigen dogmatische denkwereld, los van uw persoonlijke ‘smaak’.
Een persoonlijk antwoord geven op de vraag: “Wat is kunst?”, zal louterend werken op uw gemoed en juist het kunstwerk dat u eerst lelijk vond helpt u met het vinden van een nieuw inzicht en frisse inspiratie.

Wat is kunst?

Kunst is een nieuw idee!

Wico Vos

8 februari 2012

Om iets meer van de kunsten te begrijpen en er nog meer van te kunnen genieten en in te kunnen ontdekken, is het handig om iets te weten over de algehele kunstgeschiedenis.

Het is belangrijk u in te beelden onder welke omstandigheden bepaalde kunstzinnige uitingen tot stand zijn gekomen. Vooral in de periode van en voor de vroege Middeleeuwen (tot ca 1350 N.C.) is bijvoorbeeld de macht van de kerk, en de religie in algemene zin, duidelijk herkenbaar in het werk van alle Grote Meesters. En religie, mystiek en poëzie spelen nog altijd een belangrijke rol in de kunsten.

Die Grote Meesters uit die tijd zijn nu nog steeds te zien in de musea en te beluisteren in de theaters overal ter wereld, mensen uit onze tijd staan er uren voor in de rij en die kunstwerken behoren tot de vroegste kunstperioden, meer dan 600 jaar oud, vanaf de eerste Chinese Dynastie tot de tijd van de aankondiging van de Europese Renaissance.

De periode voor en tijdens de vroege middeleeuwen noem ik eigenlijk de pre-historie van de kunst. In die tijd was elke zinnig mens normaal gesproken bezig met het vergaren van zijn potje, met jagen en telen, melken en graven.
Sommige mensen waren echter in dienst van de kerk, in dienst van God, of van het leger, de dood en het dodenrijk. Het waren meestal excellente beeldhouwers, tekenaars en schilders, mensen met een speciaal talent, zoals doktoren, architecten, vrijmetselaars en andere semi wetenschappers, de alchemisten van hun tijd. Die mensen konden hun vak enkel en alleen uitoefenen onder de dekking van politieke en financiële verbondenheid met de religieuze- en militaire machthebbers van hun tijd.

Vanaf de renaissance, die begon in de late middeleeuwen, veranderde dat dogmatische klimaat, doordat de ‘alchemistische kunstenaarswetenschappers’ een aantal misvattingen van de religieuze macht aan de kaak stelden en werd het voor de individuele mens steeds meer mogelijk zelfstandig onderzoek te doen naar zijn of haar belevingswereld. Dit ging niet geheel zonder slag of stoot. Ook bijvoorbeeld de Grote Meester Leonardo Da Vinci belandde in de gevangenis, vanwege zijn onderzoekingen in zijn persoonlijke belevingswereld. Velen waren hem voorgegaan en hadden het met de dood, soms op een vreselijke manier, moeten bekopen.

Ergens na de Gouden Eeuw (ca. 1700 N.C.) begon de beleving van de individuele schoonheid een grote rol te spelen. Men ging steeds verder, op het decadente af, in het toelaten van de fantasie en de individuele denkkracht van de mens. Er ontstond eigen individuele zienswijze, een identiteit gebaseerd op een eigen reflexie op het bestaan, los van religie en grenzeloos in haar ontdekkingen.

Zo rond de Eerste Wereld Oorlog werd het uiten van kunstzinnige projecten vertaald als een politiek pamflet, een soort protest tegen de steeds meer mechaniserende wereld om de mensen heen. De macht kwam bij de industriëlen terecht. De kunstenaars deden angstvallig hun best om in die harde levenloze wereld van de machine de schoonheid van de menswaardigheid te ontdekken.

Totdat Adolf Hitler de ultieme mechanisatie toepaste: het industrieel doden van mensen. Een filosofisch kunstwerk, waar zelfs de duivel niet van had durven dromen.

Ik noem het de ‘knip’ in de kunstgeschiedenis. De kunstenaars werden eerst massaal afgeslacht en daarna verdeeld en ingezet bij de wederopbouw van de nieuwe wereld, op de rokende puinhopen van een hoogtepunt en een dieptepunt in de menselijke beschaving. De Europese renaissance had haar eindpunt bereikt, de machine had gewonnen.

Massaproductie en reproductietechnieken werden interessant en wetenschappelijke en technische grenzen en mogelijkheden uitgebuit.
De propaganda technieken uit de oorlog deden de machines opnieuw aanslaan en de kunstenaar werd een reclame-bobo of een popster, in dienst van de grote industriëlen der Aarde. De kunstenaar werd het resultaat van zijn eigen kunstwerk. Resultaat werd kunst.

Wat echter steeds weer overeind blijft staan door de eeuwen heen, als een vast eikpunt in de ontwikkeling van de mens, is het onderzoek van de individuele kunstenaar zelf. Zijn directe belevingswereld, zijn omgeving en inspiratiebronnen. De kunstenaar blijft door de eeuwen heen individueel werk maken, dat een reflectie is van de wereld waarin hij zelf leeft en dat, hoe bijzonder ook, altijd een relatie blijkt te hebben met zijn of haar tijd en cultuur.

Inmiddels is de status van Leonardo Da Vinci vergelijkbaar met die van bijvoorbeeld Shakespeare of Elvis Presley. Ook bij deze Grote Meesters is het onderzoek naar de directe eigen belevingswereld altijd de belangrijkste inspiratiebron geweest. Het kunstwerk is daarom altijd een reflectie van de omstandigheden waarin de kunstenaar zelf leeft.

Kijk maar eens goed. Daarmee wordt elk kunstwerk ‘echt’ en mag u zich best laten ontvoeren door de schoonheid van een kunstwerk, ook al ‘kan een kind het maken’ en vraag uzelf dan eens af: “Wat is eigenlijk mijn ontdekking?”.

Elke uiting van het antwoord op die vraag mag u vervolgens ‘kunst’ noemen.

Wico Vos

6 februari 2012.

In de Jungle waar ik werd geboren is het relatief gemakkelijk om te overleven.
Er zijn ook jungles op de wereld, waar het bijzonder moeilijk is om te overleven en waar iedereen zijn uiterste best doet om er weg te komen, naar een andere territorium, waar duidelijk een betere kans van slagen lijkt te zijn.

Ik zie om mij heen veel mensen, die in een andere jungle zijn geboren, maar die denken hier, in onze Jungle, een betere kans te hebben. Ik merk aan de mensen uit mijn stam, dat ze zich bedreigd voelen door de aanwezigheid van die andere stammen.
Toch zijn er bij ons in de stam ook mensen, die de oceaan oversteken om in een andere jungle te gaan leven. Zij zien daar toch nog betere kansen en zijn meestal al bijzonder geslaagd in onze eigen jungle. Heel vaak blijft er in dergelijke gevallen een sterke band met de eigen stam bestaan.

Mijn jungle bestaat uit een super gecontroleerd aangelegde begroeiing van betonnen blokken, met daartussen asfalt en hier en daar een dierenuitlaatplaats. In de betonnen blokken wonen heel veel mensen en dieren, die allemaal bang zijn en overal een hek omheen zetten en er zelf achter gaan zitten. Daarmee beschermen ze alles, waar een merknaam op staat, tegen verlies.

Ik ben ook geboren in zo’n betonblok met een hek eromheen tussen erg bange mensen. Als kind werd ik vanwege de angst meteen ondergedompeld in allerlei zinloze troep, waardoor ik bleef lachen en niet bang werd. Speelgoed noemden ze dat. Voor ik kon lezen wist ik al wat Fisher-Price was en wat LEGO betekende. Ik denk zomaar, dat ik eerder ‘Philips’ kon zeggen, dan ‘mama’, maar dat het gewoon niemand is opgevallen.

De geluiden en beelden in mijn betonblok waren doorspekt met reclameboodschappen en merknamen en allerlei indoctrinerende deuntjes, religieuze boodschappen en onvolwassen ruzies en prietpraat. Als je kind bent weet je dat niet meteen te plaatsen, maar je denkt dat het allemaal belangrijk is, want anders zouden de volwassen mensen om je heen niet zo’n moeite doen om het je allemaal uit te leggen.

En zo wordt je in mijn jungle gevormd en met iets, meestal in grappig opvallend plastic verpakt, bang gemaakt om het te verliezen. Je krijgt het in het begin gewoon zomaar, ‘voor niets’. Zelfs als je het zelf niet hebt, ben je al bang om het te verliezen voor iemand anders. Het is meestal een groot probleem als je iets niet hebt, maar dan heb ik het niet over eten of schoon drinkwater. Dat hebben we hier zat van en zelfs mijn dagelijkse voedsel ligt al in porties gesneden en in plastic verpakt op me te wachten in de koelkast of bij de supermarkt. Later als je groot bent krijg je het voedsel niet zomaar mee. Dan blijkt het ook een merknaam te zijn en moet je eerst wat voor doen.

Als je dan de nodige overlevingspakketjes en gereedschappen voor onze jungle bij elkaar begint te verdienen, doordat je zelf gaat werken voor een van de grote merknamen, wordt je steeds weer bang gemaakt, bijvoorbeeld met de dreiging van verlies lijden of voor het moeten lenen van nog meer geld. Het is namelijk haast onmogelijk om in deze jungle te overleven zonder geld te lenen en al onze junglebewoners zijn bang om iets te verliezen, dat eerst in een leuke opvallende plastic verpakking zat en waar je ook nog twee jaar garantie op krijgt voor als de merknaam stuk gaat. ‘Let’s make things better!’, schreeuwt zo’n merknaam dan en ik begrijp er nog steeds niets van.

Onze huizen worden in massa geproduceerd en worden vaak op elkaar gestapeld. Het zijn een soort betonnen schoenendozen, die je zelf kunt inrichten, liefst met mooie merknamen, en die je op slot kunt doen en waar je een hek omheen kunt zetten.

Als je zo’n waterdichte schoenendoos wilt gebruiken om in te schuilen tegen de regen en de kou, moet je die eerst kopen of je moet de eigenaar elke maand een reuze bedrag in geld betalen om er in te mogen slapen. De eigenaren van de schoenendozen vragen daarvoor enorme bedragen, die je niet hebt natuurlijk en dus moet lenen. Vaak is de eigenaar van de schoenendoos ook degene van wie je het geld leent en zijn het ook dezelfde mensen, die je weer bang maken met je verlies. Die mensen verschuilen zich weer achter een merknaam. Dat noemen ze een maatschappij en gek genoeg, of juist niet, is dat dan ook de naam van onze jungle: ‘De Maatschappij’.

De Maatschappij bezit op deze manier eigenlijk alles, wat de mensen in onze Jungle nodig hebben om te overleven. Het is in onze Jungle bijvoorbeeld een enorm voorrecht als je zelf je voedsel kunt verbouwen. Niet alle schoenendozen hebben een stukje grond met een hek eromheen en als ik het konijn op het balkon onverdoofd slacht krijg ik in mijn Jungle problemen met De Maatschappij. Dierenleed of -mishandeling noemen ze dat. De Maatschappij wil dat niet hebben. Het gekke is, dat de dieren van De Maatschappij heel vaak allemaal ziek zijn. Soms vind ik dat best beangstigend.

Momenteel gaat het trouwens helemaal niet goed in onze jungle. Tenminste, dat zegt ‘De Maatschappij’ tegen ons. Eigenlijk komt het erop neer, dat De Maatschappij zelf heeft gezorgd voor tekorten, voor verliezen, omdat ze aan ons en andere stammen en andere jungles teveel hebben uitgeleend. Door die vervelende boodschap worden de bewoners van onze Jungle onzeker over De Maatschappij en hun merknamen en nog banger gemaakt en gaan ze misschien meer merknamen om zich heen verzamelen om zich weer een beetje veilig te kunnen voelen. Dat hoopt De Maatschappij natuurlijk, want anders is onze Jungle straks niks meer waard. Dan staan alle betonnen schoenendozen straks leeg en kan De Maatschappij het geld niet meer aan de bewoners uitlenen, omdat De Maatschappij het zelf niet meer heeft. Hoe moeten de bewoners van onze Jungle straks dan overleven?

Ik word daarom zelf steeds meer een merknaam, een product van onze Jungle, met een serienummer en een gehackte internet site, belminuten en privégegevens op mijn SIM kaart en natuurlijk zo’n enorme oplopende lening bij De Maatschappij, met een daaraan gekoppelde pincode.

Volgens mij weet ik zelf niet eens meer hoe bang ik eigenlijk ben, maar voel ik me veilig in mijn eigen Jungle.

Mijn basgitaar heeft geen merknaam, hoewel het duidelijk een ‘http://nl.wikipedia.org/wiki/Rickenbacker_(instrumentenmaker)’ imitatie is. Mijn lege opschrijfboeken hebben ook geen merknamen, behalve die, die ik er zelf met potlood en pen, altijd van enig merk, aan toevoeg.

Wico Vos
28 januari 2012

“Jij hebt toch altijd vriendjes?”

“Ja, natuurlijk!”, hoor ik haar terugroepen, boven het geraas van de frituurbak en de andere op hun bestelling wachtende klanten uit.

“Ja, ik had er een, maar die had zijn haar niet lang genoeg.”

Haar vriendinnetje, ook achter mijn rug, zegt iets onduidelijks over de hoeveelheid vriendjes van haar vriendinnetje, als de bakkende patatdame vraagt:

“Waar ben jij naar op zoek dan?”.

“Naar een jongen met lang haar. Zoiets als Joey. Joey heeft toch ook lang haar? Zeven centimeter?”

‘Ja, Joey heeft wel lang haar, maar of het ook zeven centimeter is, dat weet ik niet. Hoelang is dat ongeveer dan?”

“Zoiets, maar dat weet je toch wel? De meeste jongens weten niet eens hoelang zeven centimeter is, maar jij toch wel? Joey vraagt welke Melissa ik ben…”.

“Wat?”

“Ik SMS’te terug: ‘De allerliefste Melissa’.
Gaan jij en Joey nog naar dat feest zaterdag, want als jullie niet gaan, gaan wij ook niet.”

“Ja, wij dachten, als jullie gaan, dan gaan wij ook.”

“Ken jij dan geen andere jongens met haar van zeven centimeter?”

Ik heb mijn friet op, ik sta op en draai me om en zie, dat Melissa 15 jaar is en een tekening op een servetje heeft gemaakt van haar toekomstige zeven-centimeter-lange-haar-vriendje en haar vriendinnetje tegenover haar, ook 15, is op een ander servetje alvast de tekst aan het schrijven voor de contactadvertentie.

Buiten, voorovergebogen bij het fietsslot bedenk ik me ineens, dat mijn fietssleutel waarschijnlijk perfect zeven centimeter lang is en dat ik blij ben dat hij past.